دعوت از خداداد عزیزی برای نواختن زنگ مهر در یکی از مدارس مشهد، در حالی که او بهتازگی به دلیل حواشی یک فایل صوتی حاوی الفاظ رکیک با محرومیت چهارماهه مواجه شده است، پرسشهایی جدی درباره معیارهای آموزشوپرورش برای انتخاب چهرههای حاضر در مراسم مدرسه به وجود آورده است؛ پرسشی که دکتر روحالله کیانی، دکترای روانشناسی تربیتی، در یادداشتی خطاب به مسئولان آموزشوپرورش مطرح کرده است.
به گزارش آوای خزر، دکتر روحالله کیانی، دکترای روانشناسی تربیتی و از فعالان عرصه تعلیم و تربیت، در یادداشتی با اشاره به حضور خداداد عزیزی در مراسم نواختن زنگ مهر در یک مدرسه مشهد، بر اهمیت جایگاه نمادین افرادی که در آغاز سال تحصیلی مقابل دانشآموزان قرار میگیرند، تأکید کرد.
کیانی معتقد است مدرسه تنها محل آموزش کتابهای درسی نیست، بلکه یکی از مهمترین محیطهای شکلگیری شخصیت، هویت و رفتار اجتماعی دانشآموزان است و به همین دلیل، انتخاب چهرههای حاضر در برنامههای رسمی مدارس باید با معیارهای تربیتی و اخلاقی صورت گیرد.
او در این یادداشت، بدون ورود به اختلافات فوتبالی و با تأکید بر اینکه نقدش متوجه شخص خداداد عزیزی نیست، از مسئولان آموزشوپرورش خواسته است درباره ضوابط انتخاب این چهرهها و مسئولیت تصمیمگیرندگان در چنین مواردی شفافسازی کنند.
متن یادداشت:
من به عنوان معلمی که نزدیک به ۴۰ سال از عمر خود را در مدرسه، دانشگاه و عرصه تعلیم و تربیت گذراندهام، نمیتوانم در برابر اتفاقی که در آغاز سال تحصیلی در مشهد رخ داد، سکوت کنم.
مدرسه فقط یک ساختمان نیست؛
مدرسه حرمت دارد، قداست دارد و مهمتر از همه، محل شکلگیری شخصیت و هویت نسل آینده است.
زنگ آغاز سال تحصیلی برای یک دانشآموز، صرفاً صدای یک زنگ نیست؛ نماد آغاز دوباره، یادگیری، احترام، گفتوگو، مسئولیتپذیری و تمرین زندگی اجتماعی است. بنابراین کسی که در چنین جایگاهی قرار میگیرد، خواه ناخواه برای دانشآموزان پیام و الگو محسوب میشود.
*سؤال من از مسئولان آموزشوپرورش این است:*
آیا برای انتخاب مهمان و چهرهای که قرار است در نخستین روز مدرسه، در برابر دانشآموزان قرار گیرد، هیچ معیار تربیتی و اخلاقی وجود ندارد؟
این نقد، به هیچ عنوان نافی تواناییهای ورزشی یا خدمات گذشته افراد نیست. یک قهرمان ورزشی میتواند برای جامعه ارزشمند باشد؛ اما قهرمان بودن در ورزش، بهتنهایی مجوز قرار گرفتن در جایگاه الگوی تربیتی مدرسه نیست.
بهویژه آنکه همین چند هفته پیش، فایل صوتی منتسب به خداداد عزیزی که حاوی الفاظ بسیار رکیک علیه امید عالیشاه بود، در فضای عمومی منتشر شد و خود ایشان نیز اصل فحاشی را تأیید کرد.
من وارد دعوای فوتبالی و اینکه چه کسی ابتدا چه گفته است نمیشوم؛ حتی اگر کسی مورد توهین قرار گرفته باشد، پاسخ دادن با دهها برابر توهین، نمیتواند الگوی مناسبی برای دانشآموز باشد.
تربیت یعنی بتوانیم حتی در خشم، زبان خود را مدیریت کنیم.
دانشآموزی که در نخستین روز مدرسه میبیند فردی با چنین سابقهای در عرصه عمومی، به عنوان چهره حاضر در مراسم آغاز سال تحصیلی معرفی میشود، چه پیامی دریافت میکند؟
آیا پیام این است که:
«مهم نیست چگونه سخن میگویید؛ اگر مشهور باشید، باز هم میتوانید الگو شوید»؟
اگر قرار است مدرسه به دانشآموز احترام، کرامت انسانی، کنترل خشم، گفتوگوی مؤدبانه و مسئولیت اجتماعی بیاموزد، انتخاب الگوهای بیرونی نیز باید با همین معیارها هماهنگ باشد.
*آقای وزیر* !
شما بارها از تربیت دینی، ساحتهای تربیتی، هویت اسلامی ـ ایرانی و مدرسه در تراز نظام تعلیم و تربیت سخن گفتهاید.
این پرسش را از سر دلسوزی و نه سیاسیکاری مطرح میکنم:
تربیت دینی در مدرسه فقط با سخنرانی و بخشنامه محقق میشود یا انتخاب آدمهایی که دانشآموز در نخستین روز مدرسه میبیند نیز بخشی از تربیت است؟
اگر قرار است برای یک معلم، یک دانشآموز یا یک مدیر مدرسه، کوچکترین رفتار خارج از چارچوب تربیتی مورد تذکر و بازخواست قرار گیرد، طبیعی است که درباره تصمیم مسئولانی که چنین فردی را برای یک مراسم رسمی مدرسه انتخاب کردهاند نیز توضیح خواسته شود.
بنابراین انتظار دارم مشخص شود:
این انتخاب بر اساس چه ضابطه و معیار تربیتی انجام شده است؟
مسئول مستقیم این تصمیم چه کسی بوده است؟
و آیا اساساً در آموزشوپرورش، سازوکاری برای ارزیابی صلاحیت تربیتی چهرههایی که در جایگاه الگویی مدارس قرار میگیرند وجود دارد؟
من با شخص خداداد عزیزی دشمنی ندارم و مسئله من فوتبال هم نیست.
مسئله من حرمت مدرسه و آینده فرزندان این سرزمین است.
نمیتوانیم از یک طرف به دانشآموز بگوییم «ادب، احترام، خویشتنداری و کرامت انسانی را بیاموز» و از طرف دیگر، در مهمترین مراسم مدرسه، بدون توجه کافی به سابقه رفتاری یک چهره عمومی، او را در جایگاه نمادین آغاز سال تحصیلی قرار دهیم.
مدرسه محل قهرمانسازی ورزشی نیست؛ محل انسانسازی است.
و درست به همین دلیل، انتخاب الگو در مدرسه باید بسیار جدیتر از انتخاب مهمان یک مراسم معمولی باشد.
از وزیر محترم آموزشوپرورش، مدیرکل آموزشوپرورش خراسان رضوی، مسئولان منطقه و مدیر مدرسه انتظار میرود درباره این تصمیم شفاف و مسئولانه پاسخگو باشند.
کمترین انتظار، بررسی دقیق این تصمیم و مشخص شدن مسئولیت مدیریتی آن است؛ چرا که اگر قرار باشد برای چنین خطای تربیتی هیچ مسئولیتی متوجه تصمیمگیرندگان نباشد، آنگاه این پرسش جدیتر میشود که مرز میان شعار تربیتی و عمل تربیتی کجاست؟
سالی نکوست از بهارش…
و بهار مدرسه، باید با احترام آغاز شود؛ نه با تناقض.
یک معلم پس از چهار دهه حضور در تعلیم و تربیت، حق دارد بپرسد:
*برای کودکانمان چه کسی را الگو معرفی میکنیم؟*
✍️ روح الله کیانی دکترای روان شناسی تربیتی
